Theo tài liệu y khoa, bệnh tay chân miệng đã xuất hiện rất lâu, thường xảy ra ở các nước nhiệt đới và cận nhiệt đới, do nhóm virus đường ruột gây nên. Từng xảy ra các dịch bệnh tay chân miệng diện rộng tại Đài Loan, Trung Quốc (1998), Malaysia (1997). Người nhiễm bệnh chủ yếu là trẻ em, biểu hiện bệnh ở nam rõ rệt hơn ở nữ.
![]() |
Nổi bóng nước, mẩn đỏ là triệu chứng ban đầu của bệnh tay chân miệng. Ảnh: Bệnh viện Nhi đồng I cung cấp. |
Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Trưởng khoa nhiễm Bệnh viện Nhi đồng I, TP HCM, cho biết, trước đây, rất ít người biết đến bệnh tay chân miệng vì bệnh chủ yếu do virus Coxsakie A16 - rất lành tính - gây ra và người bệnh tự khỏi sau vài ngày. Nhưng gần đây các nhà nghiên cứu mới phát hiện ra virus Entero 71 và một số tuýp virus khác cũng gây ra bệnh tay chân miệng. Các tác nhân này nguy hiểm hơn virus Coxsakie A16 rất nhiều, đặc biệt là virus Entero 71 có thể gây biến chứng ở não và tim. Khi biến chứng bệnh nhân có thể tử vong trong vòng 24 giờ.
Theo tổng kết nhiều năm của Bệnh viện Nhi Đồng 1 TP HCM, thời gian xảy ra và có nhiều trẻ mắc bệnh nhất là từ tháng 2 đến tháng 4 và từ tháng 9 đến tháng 12. Bệnh thường rơi vào trẻ dưới 3 tuổi, lây lan nhanh qua đường tiêu hóa, qua nói chuyện trực tiếp, qua nắm tay, qua tiếp xúc với các vật dụng cá nhân của trẻ nhiễm bệnh.
Bệnh tay chân miệng do virus Entero71 gây ra có những triệu chứng ban đầu như sốt nhẹ, sưng miệng, nổi bong bóng nước to khoảng đầu đũa, màu xám, đỏ hình ô van ở vùng mông, gối, lòng bàn tay, lòng bàn chân và thường ấn không đau. Bóng nước còn xuất hiện trong miệng, khi vỡ ra gây những vết loét trong miệng. Một số trẻ có kèm nôn ói, tiêu chảy ngay khi nổi bóng nước hay khi bóng nước đã xẹp. " Những triệu chứng này khiến nhiều bác sĩ chẩn đoán nhầm là bệnh thủy đậu, nhiễm trùng da hay dị ứng...", bác sĩ Khanh cho biết.
![]() |
Bệnh nhi bệnh tay chân miệng giai đoạn nặng đang điều trị tại khoa nhiễm Bệnh viện nhi đồng I. Ảnh: Mỹ Lan. |
Nếu bệnh do các virus lành tính gây ra, bóng nước tự xẹp đi, bệnh có thể tự khỏi sau 5-7 ngày. Nhưng nếu bệnh do virus Entero 71 gây ra, một số trẻ có thể bị biến chứng rất nguy hiểm là viêm não, viêm cơ tim, viêm màng não. Các biến chứng này rất khó phát hiện sớm nếu không chú ý.
Những dấu hiệu cho biết trẻ mắc bệnh chân tay miệng có thể đã bị biến chứng như: khó ngủ, quấy khóc liên tục, giật mình lúc đang thức hay lúc bắt đầu thiu thiu ngủ, trẻ có thể biểu hiện hoảng hốt, nói lảm nhảm, chới với, run chi, co giật, sốt rất cao, nôn ói nhiều, da nổi bông, có nhiều trường hợp trẻ có mạch nhanh nhưng không sốt cao, yếu tay chân, méo miệng.
Các bác sĩ khuyến cáo, do vẫn có những trường hợp mắc bệnh tay chân miệng nhưng rất ít các triệu chứng hoặc không có các biểu hiện dễ nhận thấy như nổi bóng nước, nên nếu thấy trẻ có những triệu chứng bất thường kể trên cần nhanh chóng đưa trẻ đến bệnh viện. Gia đình phải theo dõi sát sao trẻ ít nhất trong tám ngày khi triệu chứng đầu tiên để phát hiện ngay các dấu hiệu biến chứng và đưa trẻ đến bệnh viện để được điều trị kịp thời. Do đa số bệnh tay chân miệng sẽ tự khỏi nên đối với trường hợp không có dấu hiệu của biến chứng có thể điều trị tại nhà bằng thuốc giảm đau, cho trẻ ăn thức ăn lỏng, dễ tiêu, cố gắng cho trẻ ăn thành nhiều bữa.
Hiện nay virus Entero 71 chưa có thuốc chủng ngừa nên cách phòng ngừa tốt nhất là bảo đảm vệ sinh trong ăn uống, cá nhân cho trẻ thật tốt. Môi trường lây lan bệnh nhanh nhất là các nhà trẻ, các trường mầm non.., vì thế nên cho trẻ mắc bệnh nghỉ học và không cho tiếp xúc với trẻ khác để tránh lây lan bệnh.
Võ An